Mens en natuur · voortgezet onderwijs

Kerndoel 33: De leerling toont inzicht in en verkent systeem aarde

De leerling toont inzicht in en verkent systeem aarde.

3 onderdelen, 15 uitwerkingen · domein Systeem aarde

33-A

Aarde

De leerling toont inzicht in en verkent veranderingen in fysische omstandigheden op aarde op verschillende tijdschalen.

  1. 33-A-1

    Fysische veranderingen in geosfeer, atmosfeer, hydrosfeer en biosfeer.

  2. 33-A-2

    Analyseren van kansen en risico’s van endogene en exogene processen: plaattektoniek en verwering, erosie en sedimentatie.

  3. 33-A-3

    Beredeneren hoe menselijk handelen op verschillende tijd- en ruimtelijke schalen van invloed is op reliëf, rivieren, kusten, oceanen en vegetatie.

  4. 33-A-4

    Verkennen van verklaringsmodellen voor het ontstaan van reliëf, vulkanisme en aardbevingen.

    havo/vwo

33-B

Weer, klimaat en water

De leerling toont inzicht in en verkent weer, klimaat en watersystemen en hun veranderingen.

  1. 33-B-1

    Verklaren van de spreiding van klimaten aan de hand van geofactoren.

  2. 33-B-2

    Beschrijven van endogene en exogene processen die leiden tot klimaatveranderingen op geologische tijdschaal.

  3. 33-B-3

    Verbanden leggen tussen veranderingen in het watersysteem door weer en klimaat: kwaliteit en beschikbaarheid van water in een gebied.

  4. 33-B-4

    Analyseren van het broeikaseffect en de invloed van het menselijk handelen daarop: natuurlijk broeikaseffect, versterkt broeikaseffect.

  5. 33-B-5

    Verkennen van mogelijke, gewenste en waarschijnlijke scenario’s voor zeespiegelstijging en klimaatverandering.

    havo/vwo

  6. 33-B-6

    Beschrijven welke aannames van klimaatmodellen leiden tot verschillende scenario’s.

    havo/vwo

33-C

Ecosystemen

De leerling toont inzicht in ecosystemen en verkent de relatie tussen mens en ecosysteem.

  1. 33-C-1

    Analyseren van interacties tussen biotische en abiotische factoren in een ecosysteem.

  2. 33-C-2

    Verbanden leggen tussen kringlopen, voedselketens, voedselwebben en hun onderlinge samenhang in een ecosysteem.

  3. 33-C-3

    Beschrijven van kringlopen en verstoringen daarvan.

  4. 33-C-4

    Beschrijven van het dynamisch evenwicht in een ecosysteem en successie.

  5. 33-C-5

    Analyseren van de menselijke afhankelijkheid van ecosystemen.

Zoek je Mens en natuur voor het primair onderwijs? Bekijk kerndoel 29 t/m 32 van het primair onderwijs.

Bron: SLO, Kerndoelen voortgezet onderwijs (2026, derde druk). Wij nemen de tekst ongewijzigd over. Laatst gecontroleerd op 17 augustus 2026.

Veelgestelde vragen

Wat houdt kerndoel 33 in?
Kerndoel 33 van het voortgezet onderwijs luidt: "De leerling toont inzicht in en verkent systeem aarde." Dit kerndoel is uitgewerkt in 3 onderdelen en 15 uitwerkingen die beschrijven wat dat concreet inhoudt.
Uit welke onderdelen bestaat kerndoel 33?
Kerndoel 33 bestaat uit 3 onderdelen: 33-A (Aarde), 33-B (Weer, klimaat en water) en 33-C (Ecosystemen). Samen bevatten die 15 uitwerkingen.
Bij welk leergebied hoort kerndoel 33?
Kerndoel 33 hoort bij het leergebied Mens en natuur in het voortgezet onderwijs.
Wanneer gaat kerndoel 33 in?
De vernieuwde kerndoelen voor dit leergebied gaan naar verwachting in op 1 augustus 2027, een jaar na Nederlands en rekenen en wiskunde. Dat is de beoogde inwerkingtreding; die hangt nog af van de wetgevingsprocedure.