Mens en natuur · voortgezet onderwijs
Kerndoel 33: De leerling toont inzicht in en verkent systeem aarde
De leerling toont inzicht in en verkent systeem aarde.
3 onderdelen, 15 uitwerkingen · domein Systeem aarde
Aarde
De leerling toont inzicht in en verkent veranderingen in fysische omstandigheden op aarde op verschillende tijdschalen.
- 33-A-1
Fysische veranderingen in geosfeer, atmosfeer, hydrosfeer en biosfeer.
- 33-A-2
Analyseren van kansen en risico’s van endogene en exogene processen: plaattektoniek en verwering, erosie en sedimentatie.
- 33-A-3
Beredeneren hoe menselijk handelen op verschillende tijd- en ruimtelijke schalen van invloed is op reliëf, rivieren, kusten, oceanen en vegetatie.
- 33-A-4
Verkennen van verklaringsmodellen voor het ontstaan van reliëf, vulkanisme en aardbevingen.
havo/vwo
Weer, klimaat en water
De leerling toont inzicht in en verkent weer, klimaat en watersystemen en hun veranderingen.
- 33-B-1
Verklaren van de spreiding van klimaten aan de hand van geofactoren.
- 33-B-2
Beschrijven van endogene en exogene processen die leiden tot klimaatveranderingen op geologische tijdschaal.
- 33-B-3
Verbanden leggen tussen veranderingen in het watersysteem door weer en klimaat: kwaliteit en beschikbaarheid van water in een gebied.
- 33-B-4
Analyseren van het broeikaseffect en de invloed van het menselijk handelen daarop: natuurlijk broeikaseffect, versterkt broeikaseffect.
- 33-B-5
Verkennen van mogelijke, gewenste en waarschijnlijke scenario’s voor zeespiegelstijging en klimaatverandering.
havo/vwo - 33-B-6
Beschrijven welke aannames van klimaatmodellen leiden tot verschillende scenario’s.
havo/vwo
Ecosystemen
De leerling toont inzicht in ecosystemen en verkent de relatie tussen mens en ecosysteem.
- 33-C-1
Analyseren van interacties tussen biotische en abiotische factoren in een ecosysteem.
- 33-C-2
Verbanden leggen tussen kringlopen, voedselketens, voedselwebben en hun onderlinge samenhang in een ecosysteem.
- 33-C-3
Beschrijven van kringlopen en verstoringen daarvan.
- 33-C-4
Beschrijven van het dynamisch evenwicht in een ecosysteem en successie.
- 33-C-5
Analyseren van de menselijke afhankelijkheid van ecosystemen.
Zoek je Mens en natuur voor het primair onderwijs? Bekijk kerndoel 29 t/m 32 van het primair onderwijs.
Bron: SLO, Kerndoelen voortgezet onderwijs (2026, derde druk). Wij nemen de tekst ongewijzigd over. Laatst gecontroleerd op 17 augustus 2026.
Veelgestelde vragen
- Wat houdt kerndoel 33 in?
- Kerndoel 33 van het voortgezet onderwijs luidt: "De leerling toont inzicht in en verkent systeem aarde." Dit kerndoel is uitgewerkt in 3 onderdelen en 15 uitwerkingen die beschrijven wat dat concreet inhoudt.
- Uit welke onderdelen bestaat kerndoel 33?
- Kerndoel 33 bestaat uit 3 onderdelen: 33-A (Aarde), 33-B (Weer, klimaat en water) en 33-C (Ecosystemen). Samen bevatten die 15 uitwerkingen.
- Bij welk leergebied hoort kerndoel 33?
- Kerndoel 33 hoort bij het leergebied Mens en natuur in het voortgezet onderwijs.
- Wanneer gaat kerndoel 33 in?
- De vernieuwde kerndoelen voor dit leergebied gaan naar verwachting in op 1 augustus 2027, een jaar na Nederlands en rekenen en wiskunde. Dat is de beoogde inwerkingtreding; die hangt nog af van de wetgevingsprocedure.
